說(shuō)文解字

來(lái)【卷五】【來(lái)部】

周所受瑞麥來(lái)麰。一來(lái)二縫，象芒朿之形。天所來(lái)也，故爲(wèi)行來(lái)之來(lái)?！对?shī)》曰：“詒我來(lái)麰。”凡來(lái)之屬皆從來(lái)。洛哀切

說(shuō)文解字注

（來(lái)）周所受瑞麥來(lái)麰也。也字今補(bǔ)。詩(shī)正義此句作周受來(lái)牟也五字。周頌。詒我來(lái)麰。箋云。武王渡孟津。白魚(yú)躍入王舟。出涘以燎。後五日?；鹆鳡?wèi)烏。五至。以榖俱來(lái)。此謂遺我來(lái)牟。書(shū)說(shuō)以榖俱來(lái)。云榖紀(jì)后稷之德。按鄭箋見(jiàn)尙書(shū)大誓、尙書(shū)旋機(jī)鈐合符后。詩(shī)云來(lái)牟、書(shū)云榖。其實(shí)一也。下文云。來(lái)麰、麥也。此云瑞麥來(lái)麰。然則來(lái)麰者、以二字爲(wèi)名。毛詩(shī)傳曰。牟、麥也。當(dāng)是本作來(lái)牟、麥也。爲(wèi)許麰下所本。後人刪來(lái)字耳。古無(wú)謂來(lái)小麥、麰大麥者。至廣雅乃云麳小麥、大麥。非許說(shuō)也。劉向傳作釐麰。文典引注引韓詩(shī)內(nèi)傳。貽我嘉。薛君曰。、大麥也。與趙岐孟子注同。然韓傳未嘗云來(lái)小麥。二麥一夆。象其芒朿之形。二麥一夆、各本作一來(lái)二縫。不可通。惟思文正義作一麥二夆。今定爲(wèi)二麥一夆。夆卽鏠字之省。許書(shū)無(wú)峯。則山耑字可作夆。凡物之標(biāo)末皆可偁夆。夆者、朿也。二麥一夆爲(wèi)瑞麥。如二米一稃爲(wèi)瑞黍。葢同夆則亦同稃矣。廣韻十六咍引埤蒼曰。?麰之麥。一麥二稃。周受此瑞麥。此一二?字亦是互譌。二麥一稃。亦猶異畮同穎、雙觡共柢之類(lèi)。其字以？象二麥、以？象一芒。故云象其芒朿之形。洛哀切。古音在一部。天所來(lái)也。故爲(wèi)行來(lái)之來(lái)。自天而降之麥。謂之來(lái)麰。亦單謂之來(lái)。因而凡物之至者皆謂之來(lái)。許意如是。猶之相背韋之爲(wèi)皮韋、朋鳥(niǎo)之爲(wèi)朋攩、鳥(niǎo)西之爲(wèi)東西之西、子月之爲(wèi)人偁、烏之爲(wèi)烏呼之烏。皆引伸之義行而本義廢矣。如許說(shuō)、是至周初始有來(lái)字。未詳其恉。詩(shī)曰。詒我來(lái)麰。今毛詩(shī)詒作貽。俗字也。麰作牟。古文假借字也。凡來(lái)之屬皆從來(lái)。